Του Ναυάρχου Λ.Σ. (ε.α.) Νίκου Σπανού
Πρώην Διευθυντή Λιμενικής Αστυνομίας
Διεθνούς Πραγματογνώμονα Επιστημών Ναυτιλίας
Η έναρξη της θερινής περιόδου σηματοδοτεί την αυξημένη προσέλευση λουομένων στις ελληνικές ακτές και ταυτόχρονα την ενεργοποίηση του μηχανισμού ναυαγοσωστικής κάλυψης στις πολυσύχναστες παραλίες της χώρας.
Κάθε χρόνο χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες απολαμβάνουν τη θάλασσα, ωστόσο η ασφάλεια στο υδάτινο περιβάλλον δεν αποτελεί ζήτημα τύχης. Αποτελεί αποτέλεσμα σωστού σχεδιασμού, επαγγελματισμού, εκπαίδευσης και αυστηρής τήρησης των προβλεπόμενων πρωτοκόλλων ασφαλείας.
Η παρουσία του ναυαγοσώστη δεν είναι μια τυπική υποχρέωση των αρμόδιων φορέων. Είναι ένας κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα προστασίας της ανθρώπινης ζωής.
Ο ρόλος του ναυαγοσώστη
Ο ναυαγοσώστης δεν είναι απλώς ένας καλός κολυμβητής. Είναι επαγγελματίας διασώστης, εκπαιδευμένος να αναγνωρίζει έγκαιρα τους κινδύνους, να προλαμβάνει ατυχήματα, να παρεμβαίνει άμεσα σε περιστατικά κινδύνου και να παρέχει πρώτες βοήθειες μέχρι την άφιξη εξειδικευμένων υγειονομικών δυνάμεων.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των πνιγμών μπορεί να αποτραπεί όταν υπάρχει σωστή επιτήρηση και έγκαιρη παρέμβαση.
Η εκπαίδευση που οφείλει να διαθέτει ένας ναυαγοσώστης
Η εκπαίδευση ενός επαγγελματία ναυαγοσώστη περιλαμβάνει:
*Τεχνικές διάσωσης σε θάλασσα και παράκτιο περιβάλλον.
*Προηγμένες γνώσεις κολύμβησης αντοχής.
*Χειρισμό σωστικών μέσων.
*Πρώτες βοήθειες.
*Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).
*Χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (AED).
*Διαχείριση τραυματισμών.
*Αντιμετώπιση περιστατικών πνιγμού.
*Διαχείριση πανικού λουομένων.
*Διαχείριση μαζικών συμβάντων και έκτακτων περιστατικών.
Παράλληλα απαιτείται συνεχής επανεκπαίδευση και πρακτική εξάσκηση, καθώς οι δεξιότητες διάσωσης πρέπει να διατηρούνται σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας.
Τα απαραίτητα πιστοποιητικά
Οι ναυαγοσώστες που δραστηριοποιούνται στις ελληνικές ακτές οφείλουν να διαθέτουν τα προβλεπόμενα από την κείμενη νομοθεσία προσόντα και άδεια ναυαγοσώστη σε ισχύ.
Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχουν:
*Πιστοποίηση ΚΑΡΠΑ.
*Πιστοποίηση χρήσης απινιδωτή.
*Πιστοποίηση πρώτων βοηθειών.
*Βεβαίωση σωματικής και υγειονομικής καταλληλότητας.
*Συνεχής επιμόρφωση σε σύγχρονες μεθόδους διάσωσης.
Η ασφάλεια δεν είναι στατική διαδικασία. Οι τεχνικές διάσωσης εξελίσσονται και οι επαγγελματίες του χώρου οφείλουν να παρακολουθούν τις εξελίξεις.
Τα πρωτόκολλα ασφαλείας που πρέπει να εφαρμόζονται
Η καθημερινή λειτουργία ενός ναυαγοσωστικού πύργου πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένες διαδικασίες:
Πριν την έναρξη της βάρδιας
*Έλεγχος εξοπλισμού διάσωσης.
*Έλεγχος επικοινωνιακών μέσων.
*Έλεγχος λειτουργίας απινιδωτή.
*Επιθεώρηση της παραλίας και καταγραφή πιθανών κινδύνων.
*Εκτίμηση καιρικών και θαλάσσιων συνθηκών.
Κατά τη διάρκεια της επιτήρησης:
*Συνεχής οπτική παρακολούθηση της περιοχής ευθύνης.
*Άμεση ενημέρωση λουομένων για επικίνδυνες συνθήκες.
*Τήρηση επικοινωνίας με κέντρα επιχειρήσεων και αρμόδιες αρχές όπου απαιτείται.
*Καταγραφή συμβάντων.
Σε περίπτωση περιστατικού:
*Άμεση αναγνώριση του κινδύνου.
*Ταχεία προσέγγιση του θύματος.
*Ασφαλής διάσωση.
*Παροχή πρώτων βοηθειών.
*Ενεργοποίηση ΕΚΑΒ όπου απαιτείται.
*Καταγραφή και αναφορά του συμβάντος.
Οι νέες προκλήσεις στις ελληνικές παραλίες
Τα τελευταία χρόνια οι ναυαγοσώστες καλούνται να αντιμετωπίσουν νέους κινδύνους:
*Αυξημένο αριθμό ηλικιωμένων λουομένων.
*Ακραία καιρικά φαινόμενα και ισχυρά ρεύματα.
*Μεγάλη παρουσία θαλάσσιων μέσων αναψυχής.
*Χρήση SUP και θαλάσσιων παιχνιδιών χωρίς επαρκή γνώση.
*Περιστατικά θερμικής καταπόνησης και αφυδάτωσης.
Η σύγχρονη ναυαγοσωστική δεν περιορίζεται πλέον μόνο στον πνιγμό. Αφορά συνολικά τη διαχείριση κινδύνων στο παράκτιο περιβάλλον.
Η ευθύνη των λουομένων
Όσο σημαντικός και αν είναι ο ρόλος του ναυαγοσώστη, η ατομική ευθύνη παραμένει καθοριστικός παράγοντας ασφάλειας.
Οι λουόμενοι πρέπει:
*Να κολυμπούν σε οργανωμένες και επιτηρούμενες παραλίες.
*Να ακολουθούν τις οδηγίες των ναυαγοσωστών.
*Να αποφεύγουν την κολύμβηση μετά από κατανάλωση αλκοόλ.
*Να μην υπερεκτιμούν τις δυνατότητές τους.
*Να προσέχουν ιδιαίτερα παιδιά και ηλικιωμένους.
*Να ενημερώνονται για τις καιρικές συνθήκες.
Το πραγματικό μήνυμα της ναυαγοσωστικής κάλυψης
Η επιτυχία ενός ναυαγοσώστη δεν μετριέται από τον αριθμό των διασώσεων που πραγματοποίησε, αλλά από τα ατυχήματα που κατάφερε να προλάβει.
Στη θάλασσα, όπως και σε κάθε τομέα διαχείρισης κινδύνου, η πρόληψη είναι πάντοτε αποτελεσματικότερη από την αντιμετώπιση της κρίσης.
Καθώς η χώρα εισέρχεται στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, η επένδυση στην εκπαίδευση, στον εξοπλισμό, στην πιστοποίηση και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των ναυαγοσωστών δεν αποτελεί πολυτέλεια. Αποτελεί υποχρέωση απέναντι στην ανθρώπινη ζωή.
Γιατί στη θάλασσα, τα δευτερόλεπτα που κερδίζονται από την πρόληψη είναι συχνά τα λεπτά που σώζουν μια ζωή.
